18 Nobiles Magazine – #4
STUDIE – INTERNET Wil je je iq testen? Ga naar Qmasters.nl en maak kans op tickets naar New York. Tekst Kris Verburgh, Krisverbrugh.com Beeld Maki / Shop Around WAT IS Talent, het fascineert en inspireert. Of het nu briljante natuurkundigen zijn die de massadichtheid van het heelal berekenen, gevierde atleten die wereldrecords verbrijzelen of briljante jonge pianisten die een zaal in trance brengen met muziek die oren en harten weet te beroeren: talent wekt ontzag en verbazing. Maar wat is talent? En waar komt het vandaan? Sommige onderzoekers stellen dat talent in de eerste plaats een kwestie is van oefening. Hieruit volgt de ‘bekende’ 10.000 uur-regel. Als je je 10.000 uur met iets bezig houdt dan word je een superexpert op het vakgebied. De aanhangers van deze regel halen als voorbeelden vaak schakers en musici aan. Zoals D.H., een jonge middelmatige schaakspeler die geen bijzondere aanleg had in het schaakspel. Maar D.H. besloot het hier niet zomaar bij te laten. Hij trainde gedurende negen jaar zeer intensief en werd één van Canada’s beste grootmeesters. Aangeleerd talent Uit deze voorbeelden lijkt het inderdaad zo dat, om een expert in iets te worden vooral intensief oefenen van belang is. Tal van wetenschappelijke studies lijken dit ook te staven. Schaakgrootmeesters scoren niet beter op verschillende soorten wiskundige tests, op vismeelruimtelijke proeven en geheugentests dan gewone schakers. Er zijn geen onderzoeken die aantonen dat goede schakers ergens een aangeboren aanleg hebben die maakt dat ze beter zijn in het spel. Wat we wel zien is dat grootmeesters hun hersenen op een andere manier gebruiken. Beginnelingen wenden vooral hun temporale hersenschors aan om de verschillende mogelijke posities uit te rekenen (de temporale hersenschors bevindt zich net boven je oren), terwijl bij expert schakers vooral de parietale hersenschors actief is (de parietale hersenschors bevindt zich tussen je oren en kruin). De parietale hersenschors speelt een belangrijke rol bij ruimtelijk denken en patroonherkenning. Jarenlange intensieve oefening maakte dat grootmeesters instinctmatig goede schaakposities herkennen, zodat ze ironisch genoeg veel minder moeten nadenken over een zet dan een beginneling, die alle rekenkracht van zijn temporale cortex nodig heeft om verschillende mogelijke zetten te berekenen. Iets soortgelijks geldt voor andere veelgeroemde talenten, zoals musici en sportlui. Jarenlange intensieve training maakt dat ze bewonderenswaardig goed worden, soms tot het absurde toe. Dat is omdat onze breinen plastisch zijn. Wanneer iemand intensief oefent, kunnen onze breinen tot spectaculaire dingen in staat zijn. Daarom besluiten sommige wetenschappers dat talent of het vermogen om een expert in iets te worden vooral een kwestie is van oefening en niet van een aangeboren gave of een genetische aanleg. Maar andere wetenschappers zijn het daar niet mee eens. De onderzoekers die beweren dat talent vooral een kwestie van www.nobiles.nl 19